Spookboomgaard

Hagepreek buiten Utrecht – Bastiaan de Poorter(1813-1880), Museum Catharijneconvent

Aan de Catharijnesingel, tussen de Vaartsestraat en Albert Verweystraat, staat het gebouw van het voormalig Academisch Ziekenhuis. Op dit terrein werd destijds buiten de voormalige Tolsteegpoort in 1394 de St. Annakapel gebouwd.

In 1517 had Maarten Luther kritiek geuit op de rooms-katholieke kerk. Hij was het niet eens met de verering van heiligen. Kerkleiders waren veel te machtig en de kerk was met al haar pracht en praal een poppenkast geworden. Zijn visie was mede de aanleiding van de latere ‘Beeldenstormen’

De Calvinisten hadden in 1566 geen kerk om binnen naar een preek te luisteren, daarom deed Gerrit van Kuilenburg zijn verboden hagenpreek in de boomgaard van de St. Annakapel. Vanwege zijn uiterlijk werd hij Schele Gerrit genoemd.

Na de hagenpreek vernielden de gewapende Calvinisten tegenover de kapel het interieur van de, toen katholieke, Geertekerk. Beelden werden kapot geslagen en kunstwerken vernield. De Geertekerk was daarmee de eerste Utrechtse kerk, waarin de beeldenstorm heeft gewoed.

In 1628 werd de St. Annakapel afgebroken. Alleen het kerkhof en de stadsboomgaard bleven bewaard. Kort nadien begon het hier te spoken en werd er gesproken over de ‘spookboomgaard’, waar wellicht de ziel van Schele Gerrit nog ronddoolde over de resten van de grafkelders en tussen de fruitbomen.

Hoe het boomgaardspook zich destijds manifesteerde weten we niet. We kunnen er alleen maar naar gissen. Mogelijk werd het fruit van de boomgaard bewaakt door de voormalige eigenaar, om het ‘jatten’ van schipperskinderen te voorkomen. Hun schuit lag langszij, aan de Catharijnesingel, in de Stadsbuitengracht.
Het terrein bleef nog lang nadien een morbide plek. Bij de bouw van het Algemeen Ziekenhuis (later Academisch Ziekenhuis) werden in 1904 vlakbij de boomgaard het mortuarium en het pathologisch instituut gebouwd. Maar toen was het ‘boomgaardspook’ hier al jarenlang niet meer gesignaleerd….

Bronnen:
Utrechts Monumentenfonds / Steengoed – 2006 / Catharijnesingel 78
Utrecht in opstand – A. van Hulzen, 1999
Beeldbank Het Utrechts Archief

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Scroll Up